วันอาทิตย์ที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2561

เฉลยบทที่2


เฉลย
1ตอบ2
2ตอบ2
3ตอบ3
4ตอบ4
5ตอบ3
6ตอบ2
7ตอบ3
8ตอบ4
9ตอบ2
10ตอบ4

ข้อสอบบทที่2



1ธาตุ “E” ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนเกิดออกไซด์มีสูตรเป็น E2O3 ซึ่งทำปฏิกิริยาได้ทั้ง
กรดและเบส ธาตุ “E” ควรเป็นข้อใด
ก.
Mg
ข.
Al
ค.
Si
ง.
P


2ข้อใดมีจำนวนอิเล็กตรอนมากที่สุด
ก.
ข.
ค.
ง.

3แก๊สคลอรีนตัวอย่างหนัก 71.0 กรัม ข้อใดถูกต้อง (มวลอะตอมของ Cl = 35.5)
ก.
24.5 ลิตรที่ 273 K และ 101.3 kPa
ข.
6.02 x 1023 อะตอมของคลอรีน
ค.
2 โมลของอะตอมคลอรีน
ง.
2 โมลของโมเลกุลคลอรีน

4สังกะสีหนัก 5.0 กรัม ทำปฏิกิริยากับสารละลายกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้น 1.00 
โมลต่อลิตร จำนวน 20 cm3 จนกระทั่งไม่มีปฏิกิริยาเกิดขึ้น จะเหลือสังกะสีที่ไม่ได้
ทำปฏิกิริยากี่กรัม (มวลอะตอมของ Zn = 65)
ก.
0.00 g
ข.
0.65 g
ค.
3.70 g
ง.
4.35 g




5จำนวนคลอไรด์ไอออนใน 0.25 โมลของแคลเซียมคลอไรด์เป็นเท่าใด
ก.
0.50
ข.
0.25
ค.
3.01 x 1023
ง.
1.51 x 1023

6 ค่าความร้อนของการสันดาปคาร์บอนวัดได้ 32800 Jg-1 ค่าในหน่วย kJ mol-1 
จะมีค่าใกล้เคียงกับข้อใด (มวลอะตอมของ C =12)
ก.
394000
ข.
394
ค.
32.8
ง.
2.73

7สารละลายชนิดหนึ่งมี pH = 3.0 สารละลายนี้มีความเข้มข้นของไฮดรอกไซด์ไอออนกี่โมลต่อลิตร
ก.
3.0 mol L-1
ข.
1.0 x 10-3 mol L-1
ค.
1.0 x 10-11 mol L-1
ง.
3.0 x 10-14 mol L-1


8


สารประกอบ X คือสารใด
ก.
CrCl3
ข.
Cr2(SO4)3
ค.
CrCl2
ง.
CuSO4




9


แผนผังแสดงปฏิกิริยาของสารประกอบ X เป็นดังนี้
ก.
CaBr2
ข.
Ca(NO3)2
ค.
Ba(NO3)2
ง.
Mg(NO3)2



10สูบแก๊สไนโตรเจนปริมาณ 1000 กรัมเข้าไปในถังขนาด 50.0 ลิตร ที่อุณหภูมิ 65°C
ความดันของแก๊สไนโตรเจนในถังเป็นกี่กิโลปาสคัล (kPa)
ก.
35.69 kPa
ข.
1408.6 kPa
ค.
2000 kPa
ง.
2005.9 kPa




การใช้ประโยชน์ของสารประกอบไออนิก สารโคเวเลน์ และโลหะ

สมบัติของสารประกอบไอออนิก
1. มีขั้ว เพราะสารประกอบไอออนิกไม่ได้เกิดขึ้นเป็นโมเลกุลเดี่ยว แต่จะเป็นของแข็งซึ่งประกอบด้วยไอออนจำนวนมาก ซึ่งยึดเหนี่ยวกันด้วยแรงยึดเหนี่ยวทางไฟฟ้า
2. ไม่นำไฟฟ้าเมื่ออยู่ในสภาพของแข็ง แต่จะนำไฟฟ้าได้เมื่อใส่สารประกอบไอออนิกลงในน้ำ ไอออนจะแยกออกจากกัน ทำให้สารละลายนำไฟฟ้าในทำนองเดียวกันสารประกอบที่หลอมเหลวจะนำไฟฟ้าได้ด้วยเนื่องจากเมื่อหลอมเหลวไอออนจะเป็นอิสระจากกัน เกิดการไหลเวียนอิเลคตรอนทำให้อิเลคตรอนเคลื่อนที่จึงเกิดการนำไฟฟ้า
3 . มีจุหลอมเหลวและจุดเดือดสูง      ความร้อนในการทำลายแรงดึงดูดระหว่างไอออนให้กลายเป็นของเหลวต้องใช้พลังงานสูง
4 . สารประกอบไอออนิกทำให้เกิดปฏิกิริยาไอออนิก คือ ปฏิกิริยาระหว่างไอออนกับไอออน ทั้งนี้เพราะสารไอออนิกจะเป็นไอออนอิสระในสารละลาย ปฏิกิริยาจึงเกิดทันที
5 . สมบัติไม่แสดงทิศทางของพันธะไอออนิก สารประกอบไอออนิกเกิดจากไอออนที่มีประจุตรงกันข้ามรอบ ๆ ไอออนแต่ละไอออนจะมีสนามไฟฟ้าซึ่งไม่มีทิศทาง จึงทำให้เกิดสมบัติไม่แสดงทิศทางของพันธะไอออนิก
6. เป็นผลึกแข็ง แต่เปราะและแตกง่าย

สมบัติของโลหะ
  • เป็นตัวนำไฟฟ้าได้ดี เพราะมีอิเล็กตรอนเคลื่อนที่ไปได้ง่ายทั่วทั้งก้อนของโลหะ   แต่โลหะนำไฟฟ้าได้น้อยลงเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น   เนื่องจากไอออนบวกมีการสั่นสะเทือนด้วยความถี่และช่วงกว้างที่สูงขึ้นทำให้อิเล็กตรอนเคลื่อนที่ไม่สะดวก
  • โลหะนำความร้อนได้ดี  เพราะมีอิเล็กตรอนที่เคลื่อนที่ได้   โดยอิเล็กตรอนซึ่งอยู่ตรงตำแหน่งที่มีอุณหภูมิสูง  จะมีพลังงานจลน์สูง และอิเล็กตรอนที่มีพลังงานจลน์สูงจะเคลื่อนที่ไปยังส่วนอื่นของโลหะจึงสามารถถ่ายเทความร้อนให้แก่ส่วนอื่น ๆ ของแท่งโลหะที่มีอุณหภูมิต่ำกว่าได้ 
  • โลหะตีแผ่เป็นแผ่นหรือดึงออกเป็นเส้นได้   เพราะไอออนบวกแต่ละไอออนอยู่ในสภาพเหมือนกันๆ กัน   และได้รับแรงดึงดูดจากประจุลบเท่ากันทั้งแท่งโลหะ ไอออนบวกจึงเลื่อนไถลผ่านกันได้โดยไม่หลุดจากกัน   เพราะมีกลุ่มของอิเล็กตรอนทำหน้าที่คอยยึดไอออนบวกเหล่านี้ไว้
  • โลหะมีผิวเป็นมันวาว   เพราะกลุ่มของอิเล็กตรอนที่เคลื่อนที่ได้โดยอิสระจะรับและกระจายแสงออกมา   จึงทำให้โลหะสามารถสะท้อนแสงซึ่งเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าได้
  • โลหะมีจุดหลอมเหลวสูง  เพราะพันธะในโลหะ   เป็นพันธะที่เกิดจากแรงยึดเหนี่ยวระหว่างวาเลนซ์อิเล็กตรอนอิสระทั้งหมดในด้อนโลหะกับไอออนบวกจึงเป็นพันธะที่แข็งแรงมาก

สมบัติของสารประกอบโคเวเลนต์
      สารประกอบโคเวเลนต์มีสมบัติทั่วๆไป ดังนี้
1.มีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดต่ำ เป็นส่วนมาก เนื่องจากแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลมีค่าต่ำ ยกเว้นสารโคเวเลนต์พวกโครงผลึกร่างตาข่ายมีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวสูง ดังนี้
 
สารโคเวเลนต์จุดเดือดสารโครงผลึกร่างตาข่ายจุดเดือด
ไฮโดรเจนคลอไรด์(HCl)-85เพชร (C)4830
เอทานอล (C2 H5 OH)78.5ซิลิกอน(Si)2355
 
2.สถานะ สารประกอบโคเวเลนต์เป็นได้ทั้ง 3 สถานะ ที่สภาวะปกติส่วนมากมีสถานะเป็นแก๊สของเหลวหรือแก๊ส แต่ถ้ายึดเกาะเป็นโครงผลึกร่างตาข่ายจะมีสถานะเป็นของแข็ง
3.การละลายน้ำ สารประกอบโคเวเลนต์บางพวกละลายน้ำได้เช่น NH3 HCl C2 H5 OH C6 H12 O6มีบางชนิด เช่น CS2 CCl4 C6 H6  ไม่ละลายน้ำแต่ละลายได้ในตัวทำลายที่เหมาะสม
4.การนำไฟฟ้า สารประกอบโคเวเลนต์ส่วนมากไม่นำไฟฟ้าเพราะโมเลกุลเป็นกลางทางไฟฟ้า แตกตัวเป็นไอออนไม่ได้ แต่แกรไฟต์เป็นโครงผลึกร่างตาข่ายของคาร์บอนรูปหนึ่งสามารถนำไฟฟ้าได้บางส่วน


พันธะโลหะ

พันธะโลหะ

         พันธะโลหะ (Metallic bonding) เป็นพันธะภายในโลหะซึ่งเกี่ยวข้องกับ การเคลื่อนย้าย อิเล็กตรอน อิสระระหว่างแลตทิซของอะตอมโลหะ ดังนั้นพันธะโลหะจึงอาจเปรียบได้กับเกลือที่หลอมเหลวอะตอมของโลหะมีอิเล็กตรอนพิเศษเฉพาะในวงโคจรชั้นนอกของมันเทียบกับคาบ (period) หรือระดับพลังงานของพวกมัน อิเล็กตรอนที่เคลื่อนย้ายเหล่านี้เปรียบได้กับทะเลอิเล็กตรอน(Sea of Electrons) ล้อมรอบแลตทิชขนาดใหญ่ของไอออนบวกพันธะโลหะเทียบได้กับพันธะโควาเลนต์ที่เป็น นอน-โพลาร์ ที่จะไม่มีในธาตุโลหะบริสุทธ์ หรือมีน้อยมากในโลหะผสม ความแตกต่าง อิเล็กโตรเนกาทิวิตีระหว่างอะตอม ซึ่งมีส่วนในปฏิกิริยาพันธะ และอิเล็กตรอนที่เกี่ยวข้องในปฏิกิริยาจะเคลื่อนย้ายข้ามระหว่างโครงสร้างผลึกของโลหะ พันธะโลหะเขียนสูตรทางเคมีไม่ได้ เพราะไม่ทราบจำนวนอะตอมที่แท้จริง อาจจะมีเป็นล้านๆ อะตอมก็ได้ พันธะโลหะจะมีความสำคัญต่อคุณสมบัติทางฟิสิกส์หลายอย่างของโลหะเช่น
  • ความแข็งแรง
  • ตีแผ่เป็นแผ่นได้(malleability)
  • ดึงเป็นเส้นได้ (ductility)
  • นำความร้อนไดดี
  • นำไฟฟ้าได้ดีและนำได้ทุกทิศทาง
  • เนื้อเป็นเงา (luster)
การเกิดพันธะเคมี
1 โลหะมีค่าพลังงานไอออไนเซชั่นต่ำมาก แสดงว่าอิเล็กตรอนของโลหะจะหลุดออกไปได้ง่าย เมื่อวาเลนซ์อิเล็กตรอนหลุดออกไป ก็จะเหลืออนุภาคบวกดังนี้อะตอมโลหะทุกอะตอมเป็นตัวให้อิเล็กตรอนทั้งสิ้นดังนั้นจะไม่มีอะตอมใดเลยที่ได้รับอิเล็กตรอน
2.โลหะมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนน้อย ดังนั้นอิเล็กตรอนที่หลุดออกไป จะมีเีพียง 1,2,3 ตัวเท่านั้น
3. โลหะมีค่าโคออร์ดิเนชั่นนัมเบอร์สูง ซึ่งเท่ากับ 8 หรือ12 หมายความว่า อะตอมหนึ่งจะมีอะตอมอื่นรอบล้อม 8 ถึง 12 อะตอมดังนั้นการนำอิเลคตรอนมาใช้ร่วมกันเป็นอิเล็กตรอนคู่ในลักษณะของพันธะโคเวเลนต์จึงเป็นไปไม่ได้
       ดัง นั้นการเกิดพันธะโลหะควรเป็นไปในลักษณะที่ว่าเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอมโลหะ ที่หลุดออกไปจะไม่เป็นของอะตอมใดอะตอมหนึ่งโดยเฉพาะแต่จะเป็นของอะตอมทั้ง หมด โดยที่อิเล็กตรอนจะเคลื่อนที่ไปยังอะตอมนี้บ้าง อะตอมโน้นบ้าง ในผลึกของโลหะจึงเป็นการเอาอนุภาคบวกมาเรียงกัน ไว้อย่างมีระเบียบ และมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเคลื่อนที่ไปมาได้ทั่วอนุภาคบวกทั้งหมด หรืออาจกล่าวได้ว่า อนุภาคบวกเหล่านั้นจมอยู่ในทะเลอิเล็กตรอน แรงดึงดูดระหว่างอนุภาคบวกกับอิเล็กตรอนเรียกว่า “พันธะโลหะ” ซึ่งมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างพันธะแข็งแรงมาก

พันธะโคเวเลนต์

 หมายถึง พันธะในสารประกอบที่เกิดขึ้นระหว่างอะตอม 2 อะตอมที่มีค่าอิเล็กโตรเนกาติวิตีใกล้เคียงกันหรือเท่ากัน แต่ละอะตอมต่างมีความสามารถที่จะดึงอิเล็กตรอนไว้กับตัว อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะจึงไม่ได้อยู่ ณ อะตอมใดอะตอมหนึ่งแล้วเกิดเป็นประจุเหมือนพันธะไอออนิก หากแต่เหมือนการใช้อิเล็กตรอนร่วมกันระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะนั้นๆและมีจำนวนอิเล็กตรอนอยู่รอบๆ แต่ละอะตอมเป็นไปตามกฎออกเตต

ชนิดของพันธะโคเวเลนต์

เป็นพันธะที่เกิดจากการใช้อิเล็กตรอนข้างนอกร่วมกันระหว่างอะตอมของธาตุหนึ่งกับอีกธาตุหนึ่ง
แบ่งเป็น 3 ชนิดด้วยกัน
1. พันธะเดี่ยว (Single covalent bond )เกิดจากการใช้อิเล็กตรอนร่วมกัน 1 อิเล็กตรอน 
เช่น F2 Cl2 CH4 เป็นต้น
2. พันธะคู่ ( Doublecovalent bond ) เกิดจากการใช้อิเล็กตรอนร่วมกันของธาตุทั้งสอง
เป็นคู่ หรือ 2 อิเล็กตรอน เช่น O2 CO2 C2H4 เป็นต้น
3. พันธะสาม ( Triple covalent bond ) เกิดจากการใช้อิเล็กตรอนร่วมกัน 3 อิเล็กตรอน
 ของธาตุทั้งสอง เช่น N2 C2H2 เป็นต้น

โมเลกุลที่ไม่เป็นไปตามกฎออกเตต

    กฎออกเตตคือการที่อะตอมส่งอิเล็กตรอนมาใช้ร่วมกัน แล้วมีผลทำให้อิเล็กตรอนในระดับ
พลังงานนอกสุดของแต่ละอะตอมครบแปดอิเล็กตรอนเหมือนกับโครงสร้างของก๊าซเฉื่อย  
 ซึ่งมีความเสถียรมาก  (ยกเว้น H ครบ 2 เหมือนกับ He) เช่น H2O  แต่สารโคเวเลนต์บางชนิด
ใช้กับกฎนี้ไม่ได้ จึงมีข้อยกเว้นสำหรับกฎออกเตต ดังนี้
ข้อยกเว้นสำหรับกฎออกเตต

    1.  สารที่ไม่ครบออกเตต ได้แก่สารประกอบของธาตุ Be , B และ Al เช่น BeCl2 , BCl3
    ในโมเลกุลเบริลเลียมคลอไรด์ พบว่าเบริลเลียมมีอิเล็กตรอนล้อมรอบเพียง 4 อิเล็กตรอน

เท่านั้น หรือในโมเลกุลของโบรอนไตรคลอไรด์ พบว่าโบรอนมีอิเล็กตรอนเพียง 6 อิเล็กตรอน
เท่านั้น

    2. สารที่เกินออกเตต อะตอมของธาตุในโมเลกุลที่มีเวเลนต์อิเล็กตรอนมากกว่า 8 ได้แก่ สารประกอบของธาตุในคาบที่ 3 หมู่ 4 เป็นต้นไป เช่น

    ฟอสฟอรัสเพนตะคลอไรด์ (PCl5)  อะตอมฟอสฟอรัสใช้เวเลนซ์อิเล็กตรอนทั้ง 5  

อิเล็กตรอนสร้างพันธะกับคลอรีน 5  พันธะ      จึงมีอิเล็กตรอนล้อมรอบ 10 อิเล็กตรอน 
ซัลเฟอร์เฮกซะฟลูออไรด์
 (SF6)  อะตอมกำมะถันใช้เวเลนซ์อิเล็กตรอนทั้ง 6 อิเล็กตรอนสร้างพันธะกับฟลูออรีน
 6 พันธะ    
 จึงมีอิเล็กตรอนล้อมรอบ 12 อิเล็กตรอน เช่นเดียวกับอะตอมของซีนอนในซีนอนเตตระ
ฟลูออไรด์  (XeF4)

การเขียนสูตรและเรียกชื่อสารโคเวเลนต์


    การเขียนสูตรสารประกอบโคเวเลนต์ (Formula of Covalent Compounds)

สูตรโมเลกุล
1. เขียนสัญลักษณ์ของธาตุที่เป็นองค์ประกอบเรียงตามลำดับของธาตุ และค่า
อิเล็กโทรเนกาติวิตี ตามหลักสากล  ดังนี้ คือ B, Si, C, Sb, As, P, N, H, Te, Se, S, At, I, Br, Cl, O, F 
ตามลำดับ
          2. ในสารประกอบโคเวเลนต์ ถ้าอะตอมของธาตุมีจำนวนอะตอมมากกว่าหนึ่งให้
เขียนจำนวนอะตอมด้วยตัวเลขแสดงไว้มุมล่างทางขวา ในกรณีที่ธาตุในสารประกอบนั้นมี
เพียงอะตอมเดียว
ไม่ต้องเขียนตัวเลขแสดงจำนวนอะตอม

สูตรโครงสร้าง
สูตรที่แสดงให้ทราบว่า 1 โมเลกุลของสารประกอบด้วยธาตุใดบ้าง อย่างละกี่อะตอม และอะตอมของธาตุเหล่านั้นมีการจัดเรียงตัวหรือเกาะเกี่ยวกันด้วยพันธะอย่างไร ซึ่งแบบเป็น2 
แบบคือ
1.  สูตรโครงสร้างแบบจุด คือสูตรโครงสร้างที่แสดงถึงการจัดอิเล็กตรอนวงนอกสุด
ให้ครบออกเตตในสารประกอบนั้น โดยใช้จุด ( . ) แทนอิเล็กตรอน 1 ตัว
2.  สูตรโครงสร้างแบบเส้น คือสูตรโครงสร้างที่แสดงถึงพันธะเคมีในสารประกอบนั้น
ว่าพันธะใดบ้าง โดยใช้เส้น ( - ) แทนพันธะเคมี เส้น 1 เส้น แทนอิเล็กตรอนที่ใช้ร่วมกัน
 1 คู่

การเรียกชื่อสารประกอบโคเวเลนต์ (Names of Covalent Compounds)

1.  อ่านชื่อธาตุที่อยู่ด้านหน้าก่อนตามด้วยธาตุที่อยู่ด้านหลัง โดยเปลี่ยนเสียงพยางค์
ท้ายเป็น ไ-ด์ (ide )
2.  อ่านระบุจำนวนอะตอมของธาตุด้วยเลขจำนวนในภาษากรีก ได้แก่
3.  ถ้าธาตุแรกมีอะตอมเดียว ไม่ต้องอ่านระบุจำนวนอะตอมของธาตุนั้น 
 แต่ถ้าธาตุหลังมีเพียงหนึ่งอะตอมก็ต้องระบุจำนวนอะตอมด้วยเสมอ

ตัวอย่างการอ่านชื่อ

CO2      อ่านว่า คาร์บอนไดออกไซด์,              CO         อ่านว่าคาร์บอนมอนออกไซด์,
BF3       อ่านว่า โบรอนไตรฟลูออไรด์,             N2O       อ่านว่า ไดไนโตรเจนมอนอกไซด์,
N2O5     อ่านว่า ไดไนโตรเจนเพนตอกไซด์,    P4O10    อ่านว่าเตตระฟอสฟอรัสเดคะออกไซด์
OF2       อ่านว่า ออกซิเจนไดฟลูออไรด์,         CCl4       อ่านว่าคาร์บอนเตตระคลอไรด์

ความยาวพันธะและพลังงานพันธะ

    พลังงานพันธะ หมายถึง พลังงานที่น้อยที่สุดที่ใช้เพื่อสลายพันธะที่ยึดเหนี่ยวระหว่างอะตอม
คู่หนึ่งๆในโมเลกุลในสถานะแก๊ส  พลังงานพันธะสามารถบอกถึงความแข็งแรงของพันธะเคมีได้   
โดยพันธะที่แข็งแรงมากจะมีพลังงานพันธะมาก  และพันธะที่แข็งแรงน้อยจะมีพลังงานพันธะน้อย

    พลังงานพันธะเฉลี่ย หมายถึง ค่าพลังงานเฉลี่ยของพลังงานสลายพันธะ ของอะตอมคู่หนึ่งๆ 
ซึ่งเฉลี่ยจากสารหลายชนิด เช่น การสลายโมเลกุลมีเทน (CH4) ให้กลายเป็นอะตอมคาร์บอน
และไฮโดรเจน มีสมการและค่าพลังงานที่เกี่ยวข้องดังนี้
CH4(g) + 435 kJ  →  CH3(g) + H(g)
CH3(g) + 453 kJ  →  CH2(g) + H(g)
CH2(g) + 425 kJ  →  CH(g)  + H(g)
CH(g)  + 339 kJ  →  C(g) + H(g)
    เราจะเห็นได้ว่าการสลายพันธะระหว่าง C-H ในแต่ละพันธะของโมเลกุลมีเทน (CH4) จะใช้
พลังงานไม่เท่ากัน ดังนั้น เมื่อนำค่าพลังงานทุกค่ามาเฉลี่ย  ก็จะได้เป็นค่าพลังงานพันธะเฉลี่ย
นั่นเอง  
ดังแสดงในตาราง




    ความยาวพันธะ หมายถึง ระยะระหว่างจุดศูนย์กลางของนิวเคลียสของอะตอมทั้งสอง
ที่เกิดพันธะกัน (หน่วยเป็น Angstrom , 10-10 m , A0 )
(ที่มา : www.chem.ufl.edu/~chm2040/Notes/Chapter_11/covalent.html)


    จากหัวข้อการเกิดพันธะโคเวเลนต์ นักเรียนทราบแล้วว่าอะตอมไฮโดรเจน 2 อะตอมเข้า
ใกล้กันเป็นระยะทาง 0.74 อังสตรอม (หรือ 74 พิโคเมตร) ซึ่งเป็นระยะทางที่เหมาะสมในการ
เกิดพันธะโคเวเลนต์ระหว่างไฮโดรเจน  โดยระยะนี้เรียกว่า "ความยาวพันธะ"  โดยปกติแล้ว
เราสามารถหาความยาวพันธะของสารได้จากการศึกษาการเลี้ยวเบนของรังสีเอ็กซ์ (X-ray 
diffraction ; XRD) ผ่านผลึกของสาร  ทั้งนี้ความยาวพันธะระหว่างอะตอมคู่เดียวกันใน
โมเลกุลของสารต่างชนิดกัน จะมีค่าไม่เท่ากัน เช่น

สาร
สูตรโมเลกุล
ความยาวพันธะ O-H (pm)
น้ำ
H2O
95.8
เมทานอล
CH3OH
95.6





    ดังนั้น ความยาวพันธะระหว่างอะตอมคู่หนึ่ง จึงหาได้จากค่าเฉลี่ยของความยาวพันธะ
ระหว่างอะตอมคูjเดียวกันในโมเลกุลต่างๆ  เมื่อกล่าวถึงความยาวพันธะ โดยทั่วไป
จึงหมายถึง “ความยาวพันธะเฉลี่ย”

    ความสัมพันธ์ระหว่างความยาวพันธะกับพลังงานพันธะ
    ความยาวพันธะและพลังงานพันธะ จะสามารถเปรียบเทียบกันได้ก็ต่อเมื่อ
เป็นพันธะที่เกิดจากอะตอมของธาตุคู่เดียวกัน ถ้าเป็นอะตอมต่างคู่กันเทียบกัน
ไม่ได้ เช่น

    ดังนั้น ถ้าความยาวพันธะยิ่งสั้น พลังงานพันธะก็จะยิ่งมาก หรือพันธะมีความเสถียรมาก  
ซึ่งจากรูปเราสามารถสรุปได้ ดังนี้
1. ความยาวพันธะ พันธะเดี่ยว > พันธะคู่ > พันธะสาม
2. พลังงานพันธะ พันธะสาม > พันธะคู่ > พันธะเดี่ยว

แนวคิดเกี่ยวกับเรโซแนนซ์

    เรโซแนนซ์เป็นปรากฏการณ์ที่สามารถเขียนสูตรโครงสร้างได้มากกว่า 1 แบบ โดยทุก
แบบจะมีตำแหน่งของอะตอมในโมเลกุลเหมือนกัน ต่างกันที่การจัดเรียงอิเล็กตรอนรอบๆ 
อะตอม หรือต่างกันที่ลักษณะของพันธะในโมเลกุล กล่าวคืออิเล็กตรอนที่อยู่รอบ ๆ อะตอม 
หรืออิเล็กตรอนที่ใช้ในการสร้างพันธะสามารถเคลื่อนที่ย้ายจากอะตอมหนึ่งไปยังอีกอะตอม
หนึ่ง ทำให้ลักษณะของพันธะในโมเลกุลแตกต่างกันเกิดเป็นสูตรโครงสร้างที่ไม่เหมือนกัน 
จึงทำให้มีความยาวพันธะเท่ากันทุกพันธะ พลังงานพันธะเท่ากันทุกพันธะ และอิเล็กตรอน
ที่ใช้ร่วมกันเท่ากันทุกพันธะ เช่น โมเลกุลโอโซน พันธะโคเวเลนต์ที่เกิดระหว่างอะตอม
ของออกซิเจนกับออกซิเจนอีก 2 อะตอม ตามกฎออกเตตแสดงได้

Image result for แนวคิดเกี่ยวกับเรโซแนนซ์
      

    จากโครงสร้างลิวอิสทั้งสองนี้แสดงว่าออกซิเจนอะตอมกลางสร้างพันธะเดี่ยวกับ
ออกซิเจนอะตอมหนึ่ง      และสร้างพันธะคู่กับออกซิเจนอีกอะตอมหนึ่ง     
ซึ่งหมายความว่าพันธะทั้งสองในโมเลกุลนี้มีความยาวไม่เท่ากัน แต่จากการศึกษาพบว่า
ความยาวพันธะระหว่างอะตอมออกซิเจนทั้งสองพันธะมีค่า 128 พิโกเมตรเท่ากัน ซึ่ง
เป็นค่าความยาวพันธะระหว่างพันธะเดียวกับพันธะคู่ของออกซิเจน (ความยาวพันธะของ 
O – O และ O = O  เท่ากับ 148 และ 121 พิโกเมตร ตามลำดับ) แสดงว่าพันธะทั้ง
สองในโมเลกุลเป็นพันธะชนิดเดียวกัน ดังนั้นโครงสร้างลิวอิส (ก) หรือ (ข)   แบบใด
แบบหนึ่งที่แสดงไว้ตอนแรกใช้แทนโมเลกุล O3 ไม่ได้    จึงเขียนแทนด้วย



โครงสร้างเรโซแนนซ์ ดังนี้




Image result for แนวคิดเกี่ยวกับเรโซแนนซ์

รูปร่างของโมเลกุล


    รูปร่างโมเลกุลโคเวเลนต์ขึ้นอยู่กับ ทิศทางของพันธะโคเวเลนต์ , ความยาวพันธะ , 
และมุมระหว่างพันธะโคเวเลนต์รอบอะตอมกลาง
ทิศทางของพันธะขึ้นอยู่กับ
- แรงผลักระหว่างพันธะรอบอะตอมกลาง เพื่อให้ห่างกันมากที่สุด
-แรงผลักของอิเล็กตรอนคู่อิสระของอะตอมกลางที่มีต่อพันธะรอบอะตอมกลางแรงนี้
มีค่ามากกว่าแรงที่พันธะผลักกันเอง

รูปร่างโมเลกุลโคเวเลนต์ที่ควรรู้จัก
    1.รูปร่างเส้นตรง(Limear) 
    อะตอมกลาง Be ในโมเลกุล BeCl2 มีอิเล็กตรอนทั้งหมด 2 ตัว และทั้ง 2 ตัวเป็น
อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ ซึ่งจะผลักกันให้ห่างกันให้มากที่สุด ทำให้โมเลกุลเป็นรูปเส้นตรง 
มีมุมระหว่างพันธะ 180๐




    
    อะตอมกลาง C ในโมเลกุล CO2 มีเวเลนต์อิเล็กตรอน 4 ตัว และทั้ง 4 ตัวเป็น
อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ(เกิดพันธะคู่กับอะตอม O 2 พันธะ) ทำให้เกิดแรงผลักกันระหว่าง
พันธะให้ห่างกันมากที่สุด ทำให้โมเลกุลเป็นรูปเส้นตรง มีมุมระหว่างพันธะ 180๐ 

    สรุป โมเลกุลของสารโคเวเลนต์ใดๆ ถ้าอะตอมกลางมี 2 พันธะ จะเป็น
พันธะชนิดใดก็ได้ และอะตอมกลางไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว โมเลกุลจะมี
รูปร่างเป็นเส้นตรง


2. รูปร่างสามเหลี่ยมแบนราบ (Trigonal planar)

    อะตอมกลาง B ในโมเลกุล BCl3 มีเวเลนต์อิเล็กตรอน 3 ตัว และเป็น
อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะทั้งหมด (สร้างพันธะเดี่ยวกับอะตอม Cl 3 พันธะ) 
พันธะผลักกันให้ห่างกันมากที่สุด ทำให้โมเลกุลเป็นรูปสามเหลี่ยมแบนราบ 
มีมุมระหว่างพันธะเป็น 120๐ 
    สรุป โมเลกุลโคเวเลนต์ใดๆ ถ้าอะตอมกลางมี 3 พันธะ 
(ไม่คำนึงถึงชนิดของพันธะ) และอะตอมกลางไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว 
โมเลกุลจะมีรูปร่างเป็น สามเหลี่ยมแบนราบ
3. รูปร่างทรงสี่หน้า
    อะตอม C ในโมเลกุล CH4 มีเวเลนต์อิเล็กตรอน 4 ตัว และเป็นอิเล็กตรอน
คู่ร่วมพันธะทั้งหมด (สร้างพันธะเดี่ยวกับอะตอม H 4 พันธะ) เกิดการผลักกัน
ระหว่างพันธะเพื่อให้ห่างกันมากที่สุด ทำให้โมเลกุลมีรูปร่างเป็นรูปทรงสี่หน้า 
มีมุมระหว่างพันธะเป็น 109.5๐ 
    สรุป โมเลกุลโคเวเลนต์ใดๆ ถ้าอะตอมกลางมี 4 พันธะ (โดยไม่คำ
นึงถึงชนิดของพันธะ) และอะตอมกลางไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว
โมเลกุลจะมีรูปร่างเป็น ทรงสี่หน้า
4. รูปร่างพีระมิดฐานสามเหลี่ยม (Trigonal bipyramkial)
   
    อะตอมของ P ในโมเลกุล PCl5 มีเวเลนต์อิเล็กตรอน = 5 สร้างพันธะเดี่ยวกับ
อะตอมของ Cl ทั้ง 5 ต้ว ไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว พันธะผลักกันให้ห่างกันมาก
ที่สุด ทำให้โมเลกุลมีรูปร่างพีระมิดคู่ฐานสามเหลี่ยม มีมุมระหว่างพันธะเป็น
 120๐ และ 90๐ 

        
        5. ทรงแปดหน้า (Octahedral)





    อะตอมของ S มีเวเลนต์อิเล็กตรอน = 6 อิเล็กตรอนทั้ง 6 ตัวสร้างพันธะ
เดี่ยวกับอะตอมของ F ทั้ง 6 ตัว (ไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว) อิเล็กตรอนคู่
ร่วมพันธะ(พันธะ) เกิดการผลักกันให้ห่างกันมากที่สุด จึงทำให้มีรูปร่าง
โมเลกุลเป็นรูปทรงแปดหน้า มีมุมระหว่างพันธะ 90๐ 
สรุป โมเลกุลโคเวเลนต์ใดๆ ถ้าอะตอมกลางมี 6 พันธะ (ไม่คำนึงถึงชนิด

ของพันธะ) และอะตอมกลางไม่มีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว รูปร่างโมเลกุล

เป็น ทรงแปดหน้า

อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวกับรูปร่างโมเลกุล
ตามปกติอิเล็กตรอนแต่ละคู่จะออกแรงผลักกัน แรงผลักของอิเล็กตรอนแต่ละคู่จะไม่เท่ากัน 
ซึ่งสามารถเขียนแรงผลักระหว่างอิเล็กตรอนคู่ต่างๆ จากมากไปหาน้อยได้ดังนี้ อิเล็กตรอนคู่
โดเดี่ยวกับอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว > อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวกับ
อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ > อิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะกับอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ
        6. รูปร่างพีระมิดฐานสามเหลี่ยม
            
    อะตอม N ในโมเลกุล NH3 มีเวเลนต์อิเล็กตรอน = 5 สร้างพันธะเดี่ยวกับอะตอมของ H 3 พันธะ เหลืออิเล็กตรอนไม่ได้ร่วมพันธะ 1 คู่ (อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว) อิเล็กตรอนทั้ง 4 
คู่รอบอะตอมกลาง ( N ) จะผลักกันให้ห่างกันมากที่สุด แต่เนื่องจากแรงผลักระหว่าง
อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวกับอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ มีค่ามากกว่าแรงผลักระหว่างอิเล็กตรอน
คู่ร่วมพันธะผลักกันเอง จึงทำให้มุมระหว่างพันธะ H – N ลดลงเหลือ 107๐ และรูปร่าง
โมเลกุลเป็น รูปพีระมิดฐายสามเหลี่ยม 



        7. รูปร่างมุมงอ
    อะตอมกลาง O ในโมเลกุลของ H2O มีเวเลนต์อิเล็กตรอน = 6 สร้าง
พันธะเดี่ยวกับอะตอมของ H 2 พันธะ จึงมีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว 2 คู่ (4 ตัว) ซึ่ง
อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว 2 คู่นี้ จะมีแรงผลักอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ มากกว่าแรงผลัก
กันของอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ ทำให้มุมระหว่างพันธะ H – O – H มีค่าลดลงเหลือ 
105๐ รูปร่างโมเลกุลจึงไม่เป็นเส้นตรง แต่เป็นรูปมุมงอหรือตัววี 
 ตัวอย่างตารางโครงสร้าง

Image result for รูปร่างโมเลกุลโคเวเลนต์ที่ควรรู้จัก























สภาพขั้วของโมเลกุลโคเวเลนต์
– โมเลกุลโคเวเลนต์ที่มีพันธะโคเวเลนต์แบบมีขั้ว อาจเป็นโมเลกุลมีขั้วหรือไม่มีขั้วก็ได้
– โมเลกุลโคเวเลนต์มีพันธะโคเวเลนต์แบบไม่มีขั้ว โมเลกุลก็ต้องไม่มีขั้วด้วย
– สภาพขั้วของของโมเลกุลขึ้นอยู่กับผลรวมเวกเตอร์ทางคณิตศาสตร์ของทุกพันธะ

ในโมเลกุลถ้าผลรวมเวกเตอร์หักล้างกันหมด (ผลรวมเวกเตอร์เท่ากับศูนย์) 
แสดงว่าเป็นโมเลกุลไม่มีขั้ว เช่น CO2
การพิจารณารูปร่างโมเลกุลโควาเลนต์
โมเลกุลโควาเลนต์ในสามมิตินั้น สามารถพิจารณาได้จากการผลักกันของอิเล็กตรอนที่มีอยู่
รอบๆ อะตอมกลางเป็นสำคัญ โดยอาศัยหลักการที่ว่า อิเล็กตรอนเป็นประจุลบเหมือนๆ กัน 
ย่อมพยายามที่แยกตัวออกจากกนให้มากที่สุดเท่าที่จะกระทำได้ ดังนั้นการพิจารณาหา
จำนวนกลุ่มของอิเล็กตรอนที่อยู่รอบๆ นิวเคลียสและอะตอมกลาง จะสามารถบ่งบอกถึง
โครงสร้างของโมเลกุลนั้น ๆ ได้ โดยที่กลุ่มต่างๆ มีดังนี้
– อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว
– อิเล็กตรอนคู่รวมพันธะได้แก่ พันธะเดี่ยว พันธะคู่ และพันธะสาม
ทั้งนี้โดยเรียงตามลำดับความสารารถในการผลักอิเลคตรอนกลุ่มอื่นเนื่องจาก อิเลคตรอน
โดดเดี่ยวและอิเลคตรอนที่สร้างพันธะนั้นต่างกันตรงที่อิเล็กตรอน โดยเดี่ยวนั้นถูกยึด
ด้วยอะตอมเพียงตัวเดียว ในขณะที่อิเล็กตรอนที่ใช้สร้างพันธะถูกยึดด้วยอะตอม 2 ตัวจึง
เป็นผลให้อิเลคตรอนโดดเดี่ยวมีอิสระมากกว่าสามารถครองพื้นที่ในสามมิติได้มากกว่า 
ส่วนอิเล็กตรอนเดี่ยวและอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว รวมไปถึงอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะแบบ
ต่าง ๆ นั้น
มีจำนวนอิเลคตรอนไม่เท่ากันจึงส่งผลในการผลักอิเลคตรอนกลุ่มอื่นๆ ได้มีเท่ากัน โครงสร้าง
ที่เกิดจกการผลักกันของอิเล็กตรอนนั้น สามารถจัดเป็นกลุ่มได้ตามจำนวนของอิเล็กรอนที่
มีอยู่ได้ตั้งแต่ 1 กลุ่ม 2 กลุ่ม 3 กลุ่ม ไปเรื่อยๆ เรียกวิธีการจัดตัวแบบนี้ว่า ทฤษฎีการผลัก
กันของคู่อิเล็กตรอนวงนอก (Valence Shell Electron Pair Repulsion : VSEPR) 
ดังภาพ
ภาพแสดงรูปร่างโครงสร้างโมเลกุลโควาเลนต์แบบต่างๆ
ตามทฤษฎี VSEPR
หมายเหตุ A คือ จำนวนอะตอมกลาง (สีแดง)
X คือ จำนวน อิเล็กตรอนคู่รวมพันธะ (สีน้ำเงิน)
                                 E คือ จำนวนอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว (สีเขียว)  

เฉลยบทที่1

เฉลย 1 ตอบ 1 2 ตอบ 4 3 ตอบ 1 4 ตอบ 3 5 ตอบ 1 6 ตอบ 3 7 ตอบ 1 8 ตอบ 2 9 ตอบ 4 10 ตอบ 1